Sou 11 avril 2026, yon bouskoulad mouri nan Sitadèl Lafèryè, nan Nò Ayiti, te fè plis pase 30 moun mouri, majorite yo te jenn. Dapre rapò yo, akimye visité yo, absans jere foulye ak repons anpil ki te anlate te agrave sitiyasyon an. Enevedan sa a pa izole : li montre anpil zan tan deklèn nan pwoteksyon ak sipèvizyon nan sit sa a, ki klasé nan patewonye mondyal UNESCO.
Anvan, sit la te gen règ klè : pèmèt pou ou antre, ou te oblije peye yon pri, ou te genyen akonpanye pa jid konsèye, epi ou pa te kapab fè bagay ki pa an liy ak sa a. Tout bagay sa yo te gen pou pwoteje danye a, ki senbòl rezistans ak memwa istwa. Jodia, absans pèsonèl trete, plan securite, ak inivestisyon pou anplwaye sit la, te fè l vin yon espas danjere.
Otòrite ayisyen yo se responsab pou sa yo te pa reponn. Rapò anvan te deja alerte sou deklèn nan sit istoryik Ayiti, akòz yon eta afebli ak manke finansman. Sitadèl Lafèryè, jwè endepandans nasyonal, bezwen enèvesyon anpil pou retabli sekirite ak jere.
Tragedí sa a montre poukisa li enpòtan pou pwoteje senbòl istoryik peyi a. San aksyon konkre — ranfòse règ, fòmasyon pèsonèl, ak inivestisyon — lot aksidan ka rive. Presève pwatrimwan istoryik sa a bezwen mobilizasyon kolektif, ki gen ladan eta, kominote lokal ak visité yo.
